Oorsprong van de minimal music: interview met Midori Takada

Alles koert uiteindelijk af op absolute stilte



De Japanse componiste en percussioniste Midori Takada is een legende in de wereld van ambient en experimentele muziek. Zij deed solo-optredens, speelde in verschillende groepen en werkte mee aan theaterproducties. In de jaren 80 en 90 legde Takada zich met veel succes toe op traditionele Afrikaanse en Aziatische percussie, met haar klassieke album Through The Looking Glass als hoogtepunt. Hierop liet zij horen dat de elementen van minimal music geen nieuwe uitvinding zijn, maar een herijking op ideeën die over de hele wereld ten grondslag liggen aan muziek.

Takada’s contemplatieve composities spreken zeer tot de verbeelding en roepen levendige taferelen op – een maanreis, vallende sterren, een tocht onder water of een wandeling door de tuin. Takada: ‘Mijn muziek gaat over geluid en over het lichaam. Wanneer ik aan klank en de menselijke stem denk, dan vraag ik me af waar die vandaan komen en waarheen ze verdwijnen. Mijn muziek is een oneindig klein moment tussen twee stiltes. Alles blijft in zekere zin gelijk. Het idee van dominantie of onderscheid bestaat niet, noch in geluid, noch tussen mensen. Niets in deze wereld is eeuwig, alles koerst uiteindelijk af op absolute rust: de stilte.’

Takada ervaart minimal music eerder als een houding dan als een genre. Het gaat haar om een versimpeling van muzikale parameters – een enkel akkoord, een melodie van slechts een paar klanken, eenvoudige opbouw, herhaling en langzame veranderingen. De oorsprong van minimal music kan teruggevoerd worden van de Amerikaanse pioniers uit de jaren 60 naar Afrikaanse drums, Balinese gamelan, Indiase klassieke muziek en zelfs naar John Cage’s omarming van het zenboeddhisme.

In 1981 bracht Takada met het Mkwaju Ensemble twee albums uit die getuigen van fascinatie voor muziek van over de hele wereld. De ritmische meerstemmigheid en de metalige ‘ping’ van de marimba’s op de lp Ki-Motion duiden op grote Afrikaanse invloed. De combinatie van traditionele Afrikaanse percussie-instrumenten en een laag van lange monotone klanken creëert een exotische muzikale wereld. Over haar belangstelling voor Afrikaanse percussietechnieken zegt Takada: ‘De structuur van Afrikaanse ritmes bestaat uit veel verschillende patronen die gelijktijdig klinken. Toch bezit elk ritme een autonome individualiteit, met een verfijnde architecturale schoonheid.’

Daarnaast vindt Takada inspiratie in Aziatische muziek: ‘Daarin gebruikt men tonaliteit en klank om kleuren en seizoenen uit te drukken. Bovendien wordt de informatie die in één enkele klank aanwezig is teruggesnoeid tot de essentie. Wat overblijft is het strikt noodzakelijke. Daarmee kun je vervolgens iets nieuws creëren.’

Takada’s klassieke album Through The Looking Glass (1983) is een goed voorbeeld van de ‘autonome individualiteit’ en de ‘informatie die in één enkele klank aanwezig is’. De op het eerste gehoor eenvoudige percussie blijkt bij goed luisteren toch ingewikkelder te zijn. De etherische melodieën vallen langzaam uiteen en vormen loops. Met hun afbrekende en pulserende ritmes nodigen ze de luisteraar geleidelijk uit een andere wereld te betreden. Dat is precies hoe componist Steve Reich luisteren naar minimal music ooit omschreef: ‘het is als kijken naar de grote wijzer van een klok – je ziet pas dat hij beweegt als je er een tijdlang naar hebt gekeken.’

Takada’s Through The Looking Glass – een prijzig collectors item dat dit jaar eindelijk opnieuw wordt uitgebracht – is vergelijkbaar met de ambient-klankwerelden van prominente westerse musici als Jon Hassell en Brian Eno. Omdat Takada haar stukken opbouwde door performances op verschillende instrumenten over elkaar op te nemen, is het moeilijk om de ritmische dynamiek van het album live te vertolken. Wat kunnen wij van Takada’s optreden verwachten? ‘Het zal een interactie van woorden, muziek en ruimte zijn, die voortdurend naar een hoogtepunt voert en dan weer uitvloeit.’

 

Door Jo Kali / redactie Joep Stape

Sponsoren en subsidiënten
  • logo gemeente amsterdam
  • Logo Fonds Podiumkunsten
  • Logo Fonds21
  • logo Ammodo
  • logo VSB fonds
  • logo Prins Bernard Cultuurfonds
  • logo stimuleringsfonds creatieve industrie
© Muziekgebouw

powered by Peppered

Cookies op muziekgebouw.nl

Om u beter en persoonlijker te helpen, gebruiken wij cookies. Als u verder gaat op onze website, gaan we ervan uit dat u dat goed vindt.

Meer informatie leest u in onze privacyverklaring Cookiebanner sluiten