De keuze van Ellen ten Damme
Seizoen 26-27 / Waar kijken makers en musici zelf naar uit? In De keuze van… geven stemmen uit de muziek- en theaterwereld hun tips uit het nieuwe seizoen van Muziekgebouw aan ’t IJ.
Ellen ten Damme hoeft niet lang na te denken over wat ze wil zien in het nieuwe seizoen van het Muziekgebouw. ‘Ik zie heel veel dingen die me aanspreken.’ De zangeres, multi-instrumentalist en actrice staat bekend om haar theatrale voorstellingen, waarin muziek en spektakel moeiteloos in elkaar overlopen.
In haar werk wisselt ze gemakkelijk tussen chanson, rock, klassiek en theatrale performance, met een grote hang naar avontuur. Die afwisseling is waar haar aandacht als maker en toeschouwer in de zaal naartoe gaat. Zo ziet ze uit naar L’histoire du soldat, door o.a. het Salzburger Marionettentheater en violiste Isabelle Faust. 'Stravinsky - heftig, maar wel heel gaaf, echt een spektakel.’ Én met verteller Dominique Horwitz. 'Die ken ik uit Duitsland, we hebben samen in films gespeeld. Hij is acteur en zanger, zingt in het Frans en Duits – we hebben veel met elkaar gemeen.' De combinatie van muziek, theater en marionetten spreekt haar meteen aan. Voorstellingen waarin disciplines elkaar versterken, iets waar ze zich zelf ook al jaren in beweegt.
Dat het Muziekgebouw zich daar steeds meer op richt, met onder andere de nieuwe serie Unbound, juicht ze alleen maar toe. Het is precies het soort werk dat ze zelf het liefst maakt, al is dat niet altijd mogelijk. ‘Ik ga nu op clubtour en daar kan dat gewoon niet.’ Het is volgens haar belangrijk dat er plekken zijn waar die vormen wél tot hun recht komen, waar muziek niet alleen wordt uitgevoerd, maar ook wordt verbeeld.
Ook countertenor Phillipe Jaroussky kan een bezoekje van Ten Damme verwachten. 'Ik heb met mijn vriend een hobby: opera’s kijken in bad. Daar kwam Jaroussky af en toe in voor. Toen ik de show Barock aan het voorbereiden was luisterde ik natuurlijk veel barok, zo heb ik Jaroussky echt ontdekt. Hij zingt fantastisch, een van de beste ter wereld op zijn gebied.' Die liefde voor barokmuziek begon tijdens corona. 'Ik zat in mijn huis in Frankrijk, bij de open haard, walnoten te kraken van mijn eigen boom, en ik voelde me echt 16e- of 17e-eeuws. Die muziek paste daar precies bij.' Het werd de basis voor haar voorstelling Barock, waarin ze die periode naar haar eigen hand zette en combineerde met haar kenmerkende theatrale stijl.
Rachmaninov, Sjostakovitsj, Mahler, ze bewegen Ten Damme allemaal, maar de barok blijft een speciale fascinatie. 'Lully is nu mijn favoriet, maar ook Monteverdi, de bakermat van de vroege opera. Ook zo interessant. In Venetië had je van die theaters met balkonnetjes, zo konden de zangers tegen elkaar echoën – het ontstaan van de opera. Heel bijzonder.' Ten Damme haalt deze muziek moeiteloos naar het nu. Zo vertaalde ze Purcells beroemde aria uit Dido and Aeneas naar het Nederlands. 'Oh heiligschennis,' lacht ze. 'Ik heb er een koorstuk van gemaakt.'
En dan is er nog Buxtehude. 'Ik ben vooral dol op zijn orgelwerken - dat is soms gewoon punk, waanzinnig.' Net als Bach in 1705 reisde ze onlangs af naar Lübeck om zo dicht mogelijk bij de meester te komen. De liefde voor klassiek sijpelt ook door in haar eigen werk. Ze schuwt het niet om stijlen te combineren, en klassieke invloeden worden verweven in haar muziek en voorstellingen. 'Op mijn nieuwe plaat Medusa verwerk ik in elk nummer wel kleine citaten,' zegt ze. 'Voor de goede verstaander.' Daarmee blijft ze zoeken naar manieren om verschillende werelden samen te brengen - precies zoals ze dit ook het liefst op het podium ziet.
