De keuze van Nora Fischer
Seizoen 26-27 / Waar kijken makers en musici zelf naar uit? In De keuze van… geven stemmen uit de muziek- en theaterwereld hun tips uit het nieuwe seizoen van Muziekgebouw aan ’t IJ.
Wie Nora Fischer hoort praten over muziek, hoort vooral een fascinatie voor makers die grenzen opzoeken. De zangeres en theatermaker beweegt zich al jaren tussen werelden. Opgeleid als klassiek zangeres, zoekt ze consequent naar nieuwe vormen waarin muziek, tekst en spel elkaar raken. Die drang om grenzen op te rekken bracht haar van de concertzaal naar het theater.
Fischer herinnert zich haar eerste kennismaking met het werk van Caroline Shaw, die toen net de Pulitzerprijs had gewonnen voor haar Partita for 8 Voices. 'De Partita bracht me meteen van mijn stuk. Ik dacht echt: wat gebeurt hier?' Acht stemmen die samen iets doen wat ze niet eerder had gehoord - niet klassiek, maar direct intrigerend. 'Ik ben helemaal gegrepen door hoe Shaw complexe, nieuwe muziek toegankelijk weet te maken.' Ook luisteraars zonder klassieke achtergrond worden moeiteloos meegenomen. 'Dat vermogen is zeldzaam. Bovendien klinkt haar stem zo zachtaardig aan je oren, je wil blijven luisteren.'
Na een intensieve periode waarin zingen niet langer vanzelfsprekend was voor Fischer, en waarin de mezzosopraan zich ontwikkelde tot theatermaker en schrijver, is ze nu op een nieuw punt beland. Gesprekken met sportpsychologen over presteren onder druk brachten inzicht. 'Ik heb echt een soort nieuwe route gevonden,' zegt ze. 'En ik ben zó blij dat me toch nog helemaal in de kunsten kan begeven.'
Een plek die een belangrijke rol speelt in die ontwikkeling is het Muziekgebouw. 'Het koude gebouw met de warme ziel,' lacht Fischer. 'Ik heb er zo veel warme gevoelens bij,' zegt ze. 'Ik heb er veel gezongen, en heel veel vertrouwen gekregen.' Dat vertrouwen culmineerde in 2024 in de première van haar eigen voorstelling, De Sprong. 'Dat was zo speciaal, juist omdat het grotendeels gesproken was. Dat ze me dat gunden, voelde echt als een gebaar van vriendschap.'
Fischer kijkt ook uit naar The Alonetimes van Jessica Walsh en Philip Venables, met o.a. Diamanda La Berge Dramm als performer. Wat haar aanspreekt is de manier waarop het stuk tot stand is gekomen. ‘De muziek, tekst, regie, alles is samen gemaakt en gedaan. In de nieuwemuziekwereld zit vaak de componist in de ene kamer en de librettist in de andere, en spreken elkaar amper. Dan krijg je een stuk waar allemaal mensen geïsoleerd aan hebben gewerkt: dat voel je.' Juist het gezamenlijke vertrekpunt van The Alonetimes maakt haar nieuwsgierig. 'Eén idee dat samen wordt uitgewerkt, een volledige synergie, daar zie ik naar uit.'
De hang van Fischer naar makers die grenzen opzoeken herkent ze ook in performer Diamanda La Berge Dramm. ‘Zij durft echt tussen genres te zitten op een manier die niet hoogdravend voelt, maar die echt aanspreekt.’ Volgens Fischer staat Diamanda La Berge Dramm sterk in haar tijd. ‘Ze weet die hogere kunst uit te rekken naar wat mijn generatie vet vindt. Waar moderne muziek soms op een ‘intellectueel eilandje’ blijft hangen, weet Diamanda een brug te slaan.'
Ook het werk It Was Popular van Genevieve Murphy prikkelt Fischer. 'Ik zie af en toe projecten van haar voorbijkomen en die trekken me meteen.' De sterke theatrale en visuele signatuur spreekt haar aan. 'Het ziet er altijd heel tof uit - scherp geregisseerd, heel kleurrijk, met video en muziek die ook meteen binnenkomen. Het is muzikaal, tekstueel en visueel, ze is echt een verhalenverteller. Daarbij schuwt ze de thematiek van nu niet.'
‘Zelf ga ik de komende weken mijn voorstelling weer spelen,' zegt Fischer. Ze houdt zich bezig met schrijven en storytelling, verkent het acteren, en speelt mee in projecten van andere muzikanten en theatermakers. En zingen? Dat doet ze af en toe weer, maar voorlopig alleen voor zichzelf.
